Araç Muayenesi: Periyodik Kontrol Nedir

Araç muayenesi, bir aracın trafiğe uygunluğunun yetkili istasyonlarda kontrol edildiği zorunlu bir denetimdir. Fren, aydınlatma, egzoz emisyonu, süspansiyon, cam-ayna, lastik ve gövde bütünlüğü gibi başlıklar tek tek incelenir. Muayeneden ilk seferde geçmenin en pratik yolu ise randevudan birkaç hafta önce basit bir kontrol listesi çıkarıp eksikleri gidermektir. Yani araç periyodik muayene bakım süreci, istasyona gidilen günde değil, ondan önceki haftalarda başlar.

Muayene ile periyodik bakım aynı şey değil

Yeni araç sahiplerinin en sık karıştırdığı konu budur. Periyodik bakım, aracın kilometre veya zaman aralığına göre servis ya da kendi imkânlarınızla yaptığınız işlemlerdir: yağ ve filtre değişimi, fren balatası kontrolü, antifriz seviyesi gibi. Muayene ise resmi bir denetimdir; kimse size yağınızı değiştirin demez, sadece aracın belirli güvenlik ve çevre kriterlerini karşılayıp karşılamadığına bakılır.

Aralarındaki bağ şudur: bakımı düzenli yapılan bir araç muayeneden büyük olasılıkla sorunsuz geçer. Bakımı ihmal edilen araçta ise muayene, sorunların faturasının bir kerede önünüze geldiği gün olur.

Muayene aralıkları ve gerekli belgeler

Türkiye'de binek otomobiller genellikle ilk tescilden üç yıl sonra, ardından iki yılda bir muayeneye girer. Ticari araçlar, taksiler ve ağır vasıtalar için aralıklar daha kısadır. Kendi aracınızın bir sonraki muayene tarihini ruhsatınızın üzerinde veya önceki muayene raporunda görebilirsiniz; tereddüt varsa randevu alırken doğrulamak en sağlıklısıdır.

İstasyona giderken yanınızda bulunması gerekenler:

• Araç tescil belgesi (ruhsat)
• Zorunlu trafik sigortası poliçesi
• Geçerli egzoz emisyon ölçüm belgesi (isteniyorsa)
• Varsa ödenmemiş trafik cezası olmadığını gösteren durum

Muayene öncesi kendi yapabileceğiniz kontroller

Aydınlatma ve sinyaller

En çok kusur yazılan başlık burasıdır ve çözümü en ucuz olanıdır. Kısa far, uzun far, sis farı, sinyaller, dörtlüler, fren lambaları, plaka aydınlatması ve geri vites lambasını tek tek deneyin. Fren lambası için birine pedala basmanızı isteyin ya da aracı bir duvara yaklaştırıp yansımaya bakın. Ampul değişimi basittir; ancak sık sık ampul atıyorsa altta bir şarj ya da kablo sorunu olabilir, elektrik sistemi kontrolü konusundaki rehber bu noktada işinize yarar.

Lastikler

Diş derinliği yasal sınırın altındaysa veya yanakta kesik, balon, çatlak varsa muayeneden geçemezsiniz. Dört lastiğin de basıncını kontrol edin, aşınmanın bir tarafa kayıp kaymadığına bakın. Düzensiz aşınma çoğu zaman rot-balans veya süspansiyon işareti verir. Lastik basıncı ve aşınma kontrolü, muayeneden bağımsız olarak da ayda bir yapılması gereken bir alışkanlıktır.

Fren sistemi

Frenlerde eşit olmayan tutuş, pedalın dibe kadar inmesi ya da metalik ses varsa muayeneye girmeden önce bakılmalıdır. Fren testi rulolu tezgâhta yapılır ve sağ-sol dengesizliği net biçimde ortaya çıkar. Balata ve disk kalınlığını kontrol etmek, el freninin çekiş gücünü denemek yeterli bir ön adımdır.

Egzoz ve emisyon

Dumanı fazla, rölantisi düzensiz bir motorda emisyon değerleri sınırı aşabilir. Hava filtresinin tıkalı olması, buji ya da enjektör sorunları, dizel araçlarda partikül filtresinin dolması emisyonu doğrudan etkiler. Muayeneden birkaç gün önce motoru iyice ısıtacak uzunlukta bir yol yapmak, özellikle şehir içinde kısa mesafelerde kullanılan dizel araçlarda ölçüm değerlerini iyileştirir. Filtrelerin işlevini anlatan yazı, hangi filtrenin neyi etkilediğini görmek için iyi bir başlangıçtır.

Cam, silecek ve ayna

Ön camda sürücünün görüş alanına giren çatlak kusur sayılır. Silecek lastikleri silmiyorsa, cam suyu deposu boşsa ya da dikiz aynası eksik veya kırıksa bunlar da not edilir. Bunların hepsi düşük maliyetli, kısa sürede halledilebilecek kalemlerdir.

Sıvı kaçakları ve gövde

Aracı temiz bir zemine bir gece bırakıp altına bakın. Motor yağı, antifriz veya fren hidroliği damlaması varsa kaynağı bulunmalıdır. Egzozdan gelen anormal ses, kaçak veya kırık bağlantı anlamına gelir. Soğutma sistemi ve radyatör bakımını ihmal etmemek, hem muayene hem de motor sağlığı için önemlidir.

Muayene günü nasıl geçer

İstasyonda araç önce görsel kontrolden geçer, ardından fren tezgâhı, süspansiyon testi, far ayar cihazı ve emisyon ölçümü sırayla uygulanır. Alt takım liftte incelenir. İşlem sonunda üç sonuçtan biri çıkar:

Emniyetsiz olarak değerlendirilen araçlar trafiğe çıkamaz; bu durumda çekici ile servise gitmek gerekir.

Muayene sonrası ne yapmalı