Klima Bakımı: Soğutma Performansı

Klima soğutmuyorsa ilk akla gelen "gaz bitmiş" olur ama bu her zaman doğru değildir. Kapalı bir sistem olan araç kliması normal şartlarda gaz tüketmez; seviyenin düşmesi yılda bir miktar doğal kaçak dışında genellikle bir sızıntıya işaret eder. Bu yüzden araç klima bakımı gaz dolum işlemi tek başına bir çözüm değil, kontrol ve onarımın son adımıdır. Aşağıda klimanın nasıl çalıştığını, soğutma performansını kendi başınıza nasıl değerlendirebileceğinizi ve serviste hangi işlemlerin yapıldığını sırayla anlatıyoruz.

Klima Sistemi Nasıl Çalışır?

Araç kliması havayı "üretmez", var olan havadan ısıyı alıp dışarı atar. Kayışla veya elektrikle çalışan kompresör, soğutucu gazı sıkıştırır ve basıncı yükseltir. Yüksek basınçlı sıcak gaz, aracın ön tarafındaki kondensere (klima radyatörü) gider ve burada hava akışıyla soğuyup sıvıya döner. Ardından kurutucu ve genleşme valfi üzerinden geçerek kabin içindeki evaporatöre ulaşır; burada aniden genleşip buharlaşırken çevresindeki ısıyı emer. Üfleme fanı bu soğuk yüzeyden geçen havayı kabine gönderir.

Bu döngüde kritik olan üç şey vardır: yeterli gaz miktarı, temiz hava akışı ve sağlam bir kompresör. Üçünden biri zayıfsa soğutma hissedilir şekilde düşer.

Soğutma Performansını Nasıl Test Edersiniz?

Basit bir kontrol için aracı gölgede rölantide çalıştırın, klimayı en soğuk konuma alın, fanı orta kademeye getirin ve hava dolaşımını "iç sirkülasyon" yapın. Beş dakika sonra orta havalandırma kanalından çıkan havaya elinizi tutun; belirgin biçimde serin olmalı. Elinizde bir termometre varsa üfleç ağzına tutabilirsiniz. Dış hava sıcaklığının yaklaşık 12-15 derece altına inen bir üfleme sıcaklığı, sağlıklı bir sisteme işaret eder.

Aşağıdaki belirtiler yön gösterici olur:

Gaz Dolumu Ne Zaman Gerekir?

Klima yılda ortalama küçük bir miktar gaz kaybeder; bu nedenle uzun yıllar kullanılmış araçlarda periyodik dolum normaldir. Ancak bir yıl önce doldurulan sistem yine boşaldıysa mutlaka kaçak testi yapılmalıdır. Servislerde bu iş için sisteme boya katkısı veya azot basılır, ultraviyole lamba ya da elektronik dedektörle sızıntı noktası aranır. En sık kaçak yerleri O-ring keçeler, kondenser (taş darbesi nedeniyle), kompresör keçesi ve hortum bağlantılarıdır.

Doğru bir dolum işlemi şu adımlardan oluşur: mevcut gazın makineyle geri kazanılması, sistemin vakuma alınması ve vakumun bir süre tutulup tutulmadığının izlenmesi, ardından üreticinin belirttiği miktarda gaz ve kompresör yağının basılması. Gaz miktarı gramla ölçülür; fazla doldurmak da az doldurmak kadar zararlıdır, çünkü basınç yükselir ve soğutma düşer. Aracınızın gaz tipi (örneğin motor kaputu altındaki etikette yazan R134a veya daha yeni sistemlerde kullanılan tip) ile miktarı karıştırılmamalıdır.

Kendi Yapabileceğiniz Bakımlar

• Polen filtresini değiştirin. Kabine giren havanın tamamı buradan geçer. Tıkalı filtre hem üflemeyi zayıflatır hem koku yapar. Filtrelerin araçtaki rolünü ayrıntılı anlatan rehberimiz bu konuda iyi bir başlangıçtır.
• Kondenseri temiz tutun. Ön ızgaranın arkasındaki peteklere yaprak, böcek ve toz birikir. Düşük basınçlı su veya hava ile, kanatçıkları ezmeden temizlenir. Aynı bölgede motor radyatörü de bulunduğu için soğutma sistemi bakımıyla birlikte kontrol etmek mantıklıdır.
• Kışın da çalıştırın. Ayda birkaç dakika klimayı açmak, kompresör keçelerinin yağlanmasını sağlar ve kuruyup kaçak yapmasını geciktirir.
• Aracı park etmeden önce klimayı kapatın, fanı açık bırakın. Evaporatörün kuruması küf oluşumunu azaltır.
• Kompresör kayışını gözle kontrol edin. Çatlak, parlamış veya gevşek kayış gürültü ve verim kaybı yapar.

Klimanın Diğer Sistemlerle İlişkisi

Klima kompresörü motordan güç çeker, bu nedenle klima açıkken rölanti hafif düşer ve yakıt tüketimi biraz artar. Bu normaldir; ancak klima açıkken motorun titremesi veya ısınması varsa devreye giren fanlar, akü ve şarj durumu ile motor yükünü de değerlendirmek gerekir. Akü bakımı ve elektrik sistemi kontrolü hakkındaki rehberler, kompresör kavramasının neden devreye girmediğini anlamakta yardımcı olabilir. Ayrıca kabin kokusu ve buğu problemleri, kalorifer-klima kanallarının ortak kullanımından kaynaklandığı için tek bir parça değiştirmekle çözülmeyebilir.

Sık Sorulan Sorular

Klimaya her yıl gaz basmak gerekir mi?

Zorunlu değildir. Soğutma yeterliyse dokunmaya gerek yok. Performans düştüyse önce ölçüm yapılır, gerekirse dolum yapılır.

Klima gazı dolumu motora zarar verir mi?

Doğru miktarda ve doğru tipte gaz kullanıldığında hayır. Yanlış gaz tipi veya aşırı dolum kompresörü zorlar ve arıza